ابزار Lighthouse یک ابزار متن‌باز و خودکار است که توسط گوگل توسعه داده شده و به شما کمک می‌کند تا کیفیت صفحات وب خود را در چهار حوزهٔ اصلی بررسی و بهبود دهید: عملکرد (Performance) ، دسترسی‌پذیری (Accessibility) ، بهترین روش‌ها (Best Practices) و سئو (SEO) . این ابزار با اجرای یک سری ممیزی (Audit) بر روی صفحهٔ مورد نظر، یک گزارش جامع تولید می‌کند که نشان می‌دهد صفحهٔ شما در هر یک از این حوزه‌ها چه نمره‌ای کسب کرده و چه مشکلاتی دارد.
این ابزار مشابه pagespeed هست اما دسترسی به این سایت در حالت عادی برای ایرانیان مسدود و فقط میتوانید از طریق تغییر آی پی و تحریم شکن یا تغییر آی پی DNS تحریم ها را دور بزنید و وارد سایت بشوید اما استفاده از ابزار Lighthouse بدون هیچگونه محدودیت و امکان پذیر هست .
استفاده از ابزار Lighthouse برای هر وب‌مستری، تولیدکنندهٔ محتوا و متخصص سئو که به دنبال بهبود رتبهٔ سایت خود در موتورهای جستجو و افزایش رضایت کاربران است، کاملاً ضروری است. در این مقاله، قصد داریم به صورت کامل با ابزار Lighthouse آشنا شویم، کاربردهای آن را بررسی کنیم، با سایت‌های مشابه آن آشنا شویم و نکات و ترفندهای استفاده از این ابزار قدرتمند را یاد بگیریم.
ابزار Lighthouse چیست و چه کاربردی دارد؟
ابزار Lighthouse یک ابزار ممیزی یعنی بررسی و ارزیابی خودکار است که میتوانید آن را در مرورگر گوگل کروم ( اکثر مرورگرهای مبتنی بر پایه کرومیوم این قابلیت دارند) ، از طریق خط فرمان (Command Line) یا به عنوان یک ماژول Node.js اجرا کنید البته ساده ترین روش برای دسترسی به این ابزار کلید F12 فشار دهید و تب Lighthouse را انتخاب کنید . این ابزار با دریافت یک آدرس اینترنتی، یک سری آزمون‌های استاندارد را روی آن صفحه اجرا می‌کند و در نهایت گزارشی دقیق از وضعیت صفحه به شما ارائه می‌دهد.
چهار حوزهٔ اصلی ممیزی در ابزار Lighthouse
ابزار Lighthouse در چهار حوزهٔ اصلی صفحات وب را بررسی می‌کند:
- عملکرد (Performance) : سرعت بارگذاری صفحه و معیارهای کلیدی مانند Largest Contentful Paint (LCP)، First Input Delay (FID) و Cumulative Layout Shift (CLS) را اندازه‌گیری می‌کند.
- دسترسی‌پذیری (Accessibility) : بررسی می‌کند که آیا صفحه برای همهٔ کاربران از جمله افراد دارای معلولیت قابل استفاده است یا خیر.
- بهترین روش‌ها (Best Practices) : امنیت، رعایت استانداردهای مدرن وب و صحت فنی کد را ارزیابی می‌کند.
- سئو (SEO) : بررسی می‌کند که آیا صفحه برای موتورهای جستجو بهینه شده است یا خیر.
هر یک از این حوزه‌ها نمره‌ای بین ۰ تا ۱۰۰ دریافت می‌کنند و هر چه نمره بالاتر باشد، وضعیت آن حوزه بهتر است.
کاربردهای اصلی ابزار Lighthouse
- شناسایی مشکلات سرعت: ابزار Lighthouse به شما نشان می‌دهد که چه عواملی باعث کندی بارگذاری صفحه می‌شوند و پیشنهادهایی برای رفع آن‌ها ارائه می‌دهد.
- بررسی سئوی فنی: این ابزار مواردی مانند وجود تگ‌های متا، عنوان صفحه، توضیحات متا، فایل robots.txt و sitemap.xml را بررسی می‌کند.
- ایجاد بنچمارک: قبل از هر گونه تغییر در سایت، میتوانید با ابزار Lighthouse یک بنچمارک (نقطهٔ مبنا) ثبت کنید تا بعداً بتوانید تأثیر تغییرات را بسنجید.
- پایش مستمر: با استفاده از Lighthouse CI میتوانید فرایند ممیزی را خودکار کنید و از کاهش کیفیت سایت در طول زمان جلوگیری کنید.
نحوهٔ استفاده از ابزار Lighthouse در مرورگر ها
استفاده از ابزار Lighthouse در مرورگر کروم یا اکثر مرورگرهای مبتنی بر کرومیوم بسیار ساده است و نیازی به نصب ندارد. مراحل زیر را دنبال کنید:
مرحله ۱: باز کردن Chrome DevTools
- صفحهٔ مورد نظر خود را در مرورگر کروم باز کنید. سپس با یکی از روش‌های زیر DevTools را باز کنید:
- کلیک راست روی صفحه و انتخاب “Inspect”
- استفاده از کلیدهای میانبر F12 یا Ctrl+Shift+I (در ویندوز) و Cmd+Option+I (در مک)
مرحله ۲: رفتن به تب Lighthouse
در پنجرهٔ DevTools، روی تب Lighthouse کلیک کنید. اگر این تب را نمی‌بینید، ممکن است در بخش “More panels” (نماد سه نقطه) پنهان شده باشد.
مرحله ۳: تنظیمات ممیزی یا بررسی و ارزیابی
قبل از اجرای ممیزی، میتوانید تنظیمات زیر را پیکربندی کنید:
Device (دستگاه) : انتخاب کنید که ممیزی برای دستگاه موبایل انجام شود یا دسکتاپ
Categories (دسته‌بندی‌ها) : انتخاب کنید که کدام حوزه‌ها مورد بررسی قرار بگیرند (میتوانید همه را فعال بگذارید)
Throttling (محدودیت) : به‌طور پیش‌فرض، ابزار Lighthouse از شبیه‌سازی (Simulated) برای شبیه‌سازی شرایط شبکهٔ موبایل استفاده می‌کند
Clear storage : با فعال کردن این گزینه، حافظهٔ کش مرورگر قبل از هر ممیزی پاک می‌شود تا تجربهٔ اولین بازدید کاربر شبیه‌سازی شود
مرحله ۴: اجرای بررسی و ارزیابی
روی دکمهٔ “Analyze page load” کلیک کنید. ابزار Lighthouse حدود ۳۰ تا ۶۰ ثانیه زمان می‌برد تا صفحه را بررسی کند و گزارش نهایی را تولید کند.
مرحله ۵: خواندن گزارش
پس از اتمام ممیزی، یک گزارش کامل نمایش داده می‌شود که شامل موارد زیر است:
- نمرهٔ کلی در هر چهار حوزه
- لیست مشکلات شناسایی شده به همراه توضیح هر مشکل و راه‌حل پیشنهادی
- معیارهای عملکردی دقیق مانند LCP، FID، CLS و زمان بارگذاری کامل صفحه
سایت‌های مشابه ابزار Lighthouse
اگرچه ابزار Lighthouse یکی از قدرتمندترین و محبوب‌ترین ابزارهای ممیزی سایت است، اما ابزارهای مشابه دیگری نیز وجود دارند که هر کدام ویژگی‌های خاص خود را دارند:
۱. PageSpeed Insights (PSI)
این ابزار نیز توسط گوگل توسعه داده شده و در واقع از همان موتور ابزار Lighthouse برای تحلیل استفاده می‌کند. تفاوت اصلی در این است که PageSpeed Insights علاوه بر داده‌های آزمایشگاهی (Lab Data)، داده‌های واقعی کاربران (Field Data) را نیز از گزارش تجربهٔ کاربر کروم (CrUX) نمایش می‌دهد. برای استفاده از این ابزار کافی است به آدرس pagespeed.web.dev بروید و آدرس سایت خود را وارد کنید.
۲. GTmetrix
GTmetrix یکی از محبوب‌ترین جایگزین‌های ابزار Lighthouse است که هر دو بر پایهٔ کتابخانهٔ Lighthouse گوگل کار می‌کنند. تفاوت GTmetrix در این است که به‌جای شبیه‌سازی محدودیت شبکه، واقعاً شبکه و CPU را محدود می‌کند و داده‌های دقیق‌تری ارائه می‌دهد. همچنین GTmetrix قابلیت پایش مستمر و گزارش‌دهی دوره‌ای را دارد.
۳. WebPageTest
یک ابزار پیشرفته و رایگان برای تست سرعت سایت که امکان انتخاب موقعیت جغرافیایی، نوع دستگاه و سرعت اینترنت مختلف را فراهم می‌کند.
۴. DebugBear
یک جایگزین مدرن برای ابزار Lighthouse که گزارش‌های دقیق‌تری ارائه می‌دهد و شامل نمودار Waterfall برای نمایش دقیق بارگذاری منابع است. همچنین DebugBear از بیش از ۳۰ موقعیت جغرافیایی مختلف برای تست پشتیبانی می‌کند.
۵. Unlighthouse
سایت Unilighthouse مبتنی بر ابزار Lighthouse که برای ممیزی صدها صفحه به صورت همزمان طراحی شده است.
متأسفانه باید به این نکته تلخ اشاره کنم که بسیاری از ابزارهای مشابه ابزار Lighthouse و حتی خود برخی از سرویس‌های گوگل، به دلیل تحریم‌های بین‌المللی، دسترسی کاربران با آی‌پی ایران را محدود کرده یا به طور کامل مسدود کرده‌اند. سرویس‌هایی مانند PageSpeed Insights، GTmetrix و بسیاری از ابزارهای ابری مشابه، ممکن است برای کاربران ایرانی قابل دسترسی نباشند یا با اختلال مواجه شوند، راه حل استفاده از تحریم شکن یا تغییر دی ان اس میباشد .
خوشبختانه، ابزار Lighthouse در خود مرورگر کروم (از طریق DevTools) مستقل از سرورهای گوگل عمل می‌کند و برای اجرا نیازی به اتصال به سرورهای خارجی ندارد. بنابراین، کاربران ایرانی می‌توانند بدون مشکل از این ابزار مستقیماً در مرورگر خود استفاده کنند. این یکی از بزرگترین مزیت‌های ابزار Lighthouse نسبت به رقبای خود است.
بررسی خطاهای رایج در ابزار Lighthouse و نحوهٔ رفع آن‌ها
در حین کار با ابزار Lighthouse ممکن است با خطاهایی مواجه شوید. در ادامه به رایج‌ترین آن‌ها و راه‌حل‌های رفعشان اشاره می‌کنیم:
۱. خطای “Can only audit pages on HTTP or HTTPS”
این خطا زمانی رخ می‌دهد که می‌خواهید یک صفحهٔ محلی (با پروتکل file://) را ممیزی کنید. ابزار Lighthouse فقط از پروتکل‌های HTTP و HTTPS پشتیبانی می‌کند. برای رفع این مشکل، صفحه را روی یک سرور محلی (مانند localhost) اجرا کنید.
۲. خطای “Lighthouse was unable to reliably load the page”
این خطا معمولاً زمانی رخ می‌دهد که صفحه فعالیت CPU بالایی دارد یا بارگذاری آن به پایان نمی‌رسد. برای رفع این مشکل:
- اطمینان حاصل کنید که صفحه پس از ۱۰ تا ۲۰ ثانیه بارگذاری خود را کامل می‌کند
- اسکریپت‌های سنگین را بهینه کنید
- از بارگذاری تنبل (Lazy Loading) برای تصاویر و محتوای غیرضروری استفاده کنید
۳. خطای “Protocol Error”
این خطا نشان‌دهندهٔ ناسازگاری بین نسخهٔ کروم و نسخهٔ ابزار Lighthouse است. برای رفع آن، مرورگر کروم را به آخرین نسخه به‌روزرسانی کنید.
۴. خطای “ERR_TOO_MANY_REDIRECTS”
این خطا زمانی رخ می‌دهد که صفحه دارای یک زنجیرهٔ ریدایرکت حلقوی است. تنظیمات ریدایرکت‌های سرور خود را بررسی کنید.
۵. خطای “The page loaded too slowly to finish within the time limit”
این خطا نشان می‌دهد که صفحه هرگز به حالت بیکار (Idle) نمی‌رسد و همیشه محتوای جدید بارگذاری می‌کند. برای رفع این مشکل، بارگذاری بی‌نهایت (Infinite Loading) را متوقف کنید یا محتوای پویا را بهینه کنید.
نکات و ترفندهای پیشرفته برای استفادهٔ حرفه‌ای از ابزار Lighthouse
۱. همیشه ابتدا بنچمارک بگیرید
قبل از هر گونه تغییر در سایت، حتماً با ابزار Lighthouse یک گزارش بنچمارک ثبت کنید. این کار به شما امکان می‌دهد تأثیر تغییرات خود را به دقت اندازه‌گیری کنید.
۲. روی معیارهای کاربرمحور تمرکز کنید
به‌جای اینکه فقط روی نمرهٔ کلی ابزار Lighthouse تمرکز کنید، به معیارهای Core Web Vitals توجه بیشتری داشته باشید. گوگل این معیارها را به عنوان فاکتور رتبه‌بندی در نظر می‌گیرد.
۳. از حالت‌های مختلف ممیزی استفاده کنید
ابزار Lighthouse سه حالت مختلف برای ممیزی ارائه می‌دهد:
- Navigation (پیمایش) : حالت پیش‌فرض که یک بارگذاری کامل صفحه را تحلیل می‌کند
- Timespan (بازهٔ زمانی) : عملکرد صفحه را در یک بازهٔ زمانی مشخص اندازه‌گیری می‌کند
- Snapshot (عکس‌فوری) : وضعیت فعلی صفحه را بدون بارگذاری مجدد تحلیل می‌کند
۴. از Lighthouse CI برای پایش مستمر استفاده کنید
Lighthouse CI به شما امکان می‌دهد فرایند ممیزی را در سیستم‌های یکپارچه‌سازی مداوم (CI/CD) خود اجرا کنید و از کاهش کیفیت سایت در طول زمان جلوگیری کنید.
۵. ممیزی را در دستگاه‌های مختلف تست کنید
حتماً ممیزی ابزار Lighthouse را هم در حالت موبایل و هم در حالت دسکتاپ اجرا کنید، زیرا ممکن است عملکرد سایت در این دو حالت متفاوت باشد.
۶. به خطاهای دسترسی‌پذیری توجه ویژه داشته باشید
بسیاری از کاربران از خطاهای دسترسی‌پذیری غافل می‌شوند، در حالی که این خطاها می‌توانند تأثیر مستقیمی بر تجربهٔ کاربری و رتبهٔ سئو داشته باشند.
چگونه گزارش ابزار Lighthouse را تفسیر کنیم؟
گزارش ابزار Lighthouse شامل چند بخش اصلی است:
۱. نمرات (Scores)
در بالای گزارش، نمرهٔ هر چهار حوزه به صورت اعداد ۰ تا ۱۰۰ نمایش داده می‌شود. نمرهٔ بالای ۹۰ عالی، ۵۰ تا ۸۹ قابل قبول و زیر ۵۰ نیاز به بهبود دارد.
۲. معیارهای عملکرد (Metrics)
در بخش Performance، معیارهای زیر نمایش داده می‌شوند:
- First Contentful Paint (FCP) : زمان تا اولین محتوای متنی یا تصویری
- Largest Contentful Paint (LCP) : زمان تا بزرگترین محتوای قابل مشاهده
- Total Blocking Time (TBT) : زمان مسدود شدن ترد اصلی
- Cumulative Layout Shift (CLS) : میزان جابه‌جایی ناخواستهٔ المان‌ها
- Speed Index : سرعت نمایش محتوای قابل مشاهده
۳. فرصت‌های بهبود (Opportunities)
این بخش شامل پیشنهادهایی برای بهبود عملکرد صفحه است، مانند فشرده‌سازی تصاویر، حذف منابع مسدودکنندهٔ رندر و کاهش حجم فایل‌های CSS و JavaScript.
۴. تشخیص‌ها (Diagnostics)
این بخش شامل اطلاعات دقیق‌تری دربارهٔ مشکلات موجود است، مانند زمان اجرای اسکریپت‌ها و تعداد درخواست‌های شبکه.
۵. آیتم‌های قبول/رد شده (Passed/Failed Audits)
لیست کامل تمام ممیزی‌های انجام شده به همراه وضعیت قبولی یا رد شدن هر کدام.
ابزار Lighthouse یکی از قدرتمندترین و در دسترس‌ترین ابزارهای ممیزی وب است که به شما کمک می‌کند سایت خود را در چهار حوزهٔ کلیدی عملکرد، دسترسی‌پذیری، بهترین روش‌ها و سئو بهبود دهید. با توجه به اینکه این ابزار مستقیماً در مرورگر کروم در دسترس است و برای اجرا نیازی به اتصال به سرورهای خارجی ندارد، گزینه‌ای ایده‌آل برای کاربران ایرانی است که ممکن است به سایر ابزارهای مشابه دسترسی نداشته باشند
با استفاده از نکات و ترفندهای ارائه شده در این مقاله، میتوانید از ابزار Lighthouse به بهترین شکل ممکن استفاده کنید و سایت خود را برای موتورهای جستجو و کاربران بهینه کنید. به یاد داشته باشید که بهبود مستمر و پایش منظم عملکرد سایت، کلید موفقیت در دنیای رقابتی وب امروز است.
